آرشیو مطالب منتشر شده در نشریه رهایی زن: منشور حقوق زنان بیوه

0
278

آرشیو مطالب منتشر شده در نشریه رهایی زن: منشور حقوق زنان بیوه

اما تغییر در راه است و زنان بیوه آغاز به سازماندهی خود کرده اند تا خود عامل
تغییر باشند، برای اصلاح قوانین لابی می کنند، در تصمیم گیری ها به عنوان نماینده
مردم حضور دارند، و شروع کرده اند که به شمار آیند و شنیده شوند.

منشور حقوق زنان بیوه خواهان از بین بردن کلیه اشکال تبعیض بر علیه زنان بیوه، چه
درون خانواده و چه در محله و چه در زندگی اجتماعی، است. عوامل غیردولتی، از جمله
افراد خانواده، نمی توانند زیر پوشش “سنت” به آزار زنان بیوه بپردازند.
بنا به گفته مشهور نفیس صدیق “هیچ سنت یا مذهبی هرگز نمی تواند سرکوب زنان را
توجیه کند.” و ما بدان می افزاییم که سرکوب زنان بیوه را نیز.

وضعیت اسفبار زنان بیوه حاصل جنگ همیشه بعد از اتمام جنگ بدتر می شود، و قطعنامه
1325 شورای امنیت نتوانسته پاسخی درخور (با چند استثنای نادر) به نیازهای میان مدت
یا دراز مدت آنان دهد. ولی در شرایط بعد از جنگ، یعنی زمانی که تعداد زنان بیوه و
زنانی که شوهرانشان مفقود هستند به شدت افزایش می یابد، بهترین فرصت برای زنان
بیوه به وجود می آید تا خودشان را سازماندهی کرده و تضمین کنند که مثلا در نگارش
پیش نویش قانون اساسی آینده، در اصلاحات حقوقی و اداری، مسائل زنان بیوه بطور
اساسی در زمینه های گوناگون مورد توجه قرار گرفته و حقوق آنها تضمین می شود. 

در این پیش نویس از منشورهای و پیمان های حقوق بشر، و به ویژه کنوانسیون رفع تبعیض
علیه زنان و برنامه عمل پکن استفاده شده است. همچنین با اهداف توسعه هزاره و
قطعنامه ها و اعلامیه های دیگر نیز همساز است.

مواد زیر دربرگیرنده نگرش ها و عملکردهای است که در بسیاری از کشورها هم اکنون در
اصول کلی قوانین بین المللی که کشورها تصویب کرده اند وجود دارد. در اینجا آنها به
طور مشخص برجسته می شوند.

امید است که سازمان های زنان و گروه های حمایت از حقوق زنان بیوه بتوانند از آن
برای لابی های کشورهایشان و آگاه سازی وزارت خانه های مربوطه (زنان، دادگستری،
بهداشت، و غیره) از موارد اصولی استفاده کنند. 

                                                      منشور
زنان بیوه

پیشگفتار

اینکه تمام زنان در مقابل قانون برابرند و حقوق بشر زنان جدایی ناپذیر، جهانی و
غیر قابل انتقال است، 

اینکه در خیلی از کشورها زنان بیوه در موقعیت اجتماعی پائین و در معرض تبعیض،
خشونت و نبود حقوق قانونی قرار دارند،

اینکه در بسیاری از مناطق زنان بیوه را شیطان، جادوگر و بدشگون می خوانند و نگرش
های اجتماعی به بیوگی مانع مشارکت تام آنان در جامعه مدنی می شود،

اینکه علیرغم قوانین بین المللی و قوانین داخلی که برابری در بردن ارث و داشتن
زمین را تضمین کرده و خشونت علیه زنان را جرم می شمارند، زنان بیوه معمولا سهمی از
ارث (شوهر) نبرده، از خانه هایشان رانده شده، از همه دارایی شان محروم مانده و در
فقر و بیچارگی بجا می مانند،

اینکه زنان بیوه معمولا مورد تحقیر قرار می گیرند و شیوه های سنتی تشیع جنازه و
دفن(شوهر)، زندگی شان را مورد تهدید قرار می دهد،

اینکه در برنامه عمل پکن هیچ اشاره ویژه ای به تبعیض و آزار علیه زنان بیوه وجود
ندارد،

اینکه زنان بیوه عامل کلیدی توسعه اجتماعی و اقتصادی هستند،

تاکید بر نقش مهمی که زنان بیوه برای حل شدن مساله جنگ های منطقه ای داشته و می
توانند ایفا کنند،

ابراز نگرانی از اینکه تاثیر اینگونه رفتار با زنان بیوه پیامدهای جدی و منفی روی
همه جامعه دارد. به ویژه از آن رو که فقر زنان بیوه، فرزندان شان را از حقوق
بشرشان در داشتن سرپناه، غذا و آموزش که حقوق کودک است ، محروم می سازد.

اذعان به اینکه همترازسازی زنان بیوه در تمام سیاست گذاری ها و تصمیم گیری های
قانونی نیاز مبرم است،

تاکید بر اینکه قوانین بین الملی و قوانین حقوق بشری حامی حقوق زنان و دختران، صرف
نظر از سن و وضعیت تاهل شان، چه در دوران جنگ و چه در دوران صلح، باید بطور کامل
اجرا شود.

همه دولت ها را ملزم می سازد که با به کارگیری همه اقدامات ممکن این تبعیض علیه
زنان بیوه را پایان دهند، و با گروه های زنان بیوه همکاری کنند تا بتوانند تعداد و
وضعیت آنها را ارزیابی کرده و بر آن مبنا قوانین و سیاست هایی وضع کنند که فقر و
جداسازی آنها را کاهش دهد، و سرمایه اجتماعی باارزش آنان را مورد پذیرش قرار دهد.



ماده 1



زنان بیوه، جدا از سن و وضع تاهل شان، باید از حقوق مساوی با هر زن و مرد دیگری
برخوردار باشند. 

هر گونه برخوردی با زن بیوه که متفاوت با برخورد با مرد بیوه از لحاظ قانونی،
اجتماعی و اقتصادی است، باید تبعیض آمیز شناخته شده و از این رو غیرقانونی شود.

هیچگونه تبعیضی بر علیه زنان بیوه در حرف یا عمل، در خانواده و زندگی خصوصی، یا در
جامعه و زندگی عمومی نباید صورت گیرد.

اگر دولت در برابر تبعیض و آزار علیه زنان بیوه به دست افراد غیردولتی، مثلا اعضای
خانواده وی، بطور ضمنی چشم پوشی کند، به خاطر بی کنشی مقصر خواهد بود. 

ماده ۲ 

آ – زنان بیوه باید از املاک شوهر ارث ببرند، چه همسر وصیت کرده یا نکرده باشد.

ب – زنان بیوه نباید از ارث محروم شوند.

پ – زنان بیوه نباید به عنوان “ارث” (به جا مانده از شوهر متوفی)، صیغه
و یا همسر برادر شوهر شوند، یا به زور ازدواج در فامیل های شوهر باقی بمانند، یا
به زور توسط یکی از افراد خانواده شوهر باردار شوند تا نام شوهر متوفی را با بچه
آوردن زنده نگاه دارند. 

ت – زن بیوه حق ازدواج دوباره را دارد.

ث – زن بیوه باید آزاد باشد که با هر کس که تمایل دارد، ازدواج کند.

ج – چند همسری و صیغه ممنوع است.

چ – “قتل ناموسی” جنایت است .

ح – دختر باید سهم مساوی با پسر ارث ببرد.

خ – “تصاحب اموال” و “بیرون راندن ” جرایم جنائی است و مانند
هر جرم دیگری تعقیب قانونی دارد.

د – هر کس که بخواهد بدون اجازه قاضی، زن بیوه را از هر گونه دارایی محروم کند و
یا حق حضانت فرزندانش را از او بگیرد، مرتکب جرم جنایی شناخته خواهد شد. 

ذ – هر کسی، فامیل یا غریبه، که بخواهد یا بتواند بدون اجازه کتبی قاضی حساب
بانکی، بیمه عمر، یا غرامت تصادف همسر متوفی را غصب کند، مرتکب جرم جنایی شناخته
خواهد شد. 

ر – کمک های حقوقی رایگان باید در تمام اختلاف های مربوط به ارث، ملک، دارایی و
وضعیت فردی در اختیار زنان بیوه قرار گیرد.



ماده ۳

آ -هر کسی که زن بیوه را به شرکت در مراسم آزاردهنده سنتی و مذهبی مربوط به تشییع
و یا دفن جنازه تشویق یا مجبور کند، مرتکب جرم جنایی شناخته خواهد شد. 

(برای مثال: مراسم تطهیر کردن جسد از طریق آمیزش جنسی، تیغ زنی***، محدودیت رژیم
غذائی و پوشاندن لباسی که سلامت جسمی و روحی زن بیوه را به خطر می اندازد. )

ب – هر کسی که به عنوان مراسم تشیع جنازه و یا مراسم تدفین، با زن بیوه آمیزش جنسی
کند، مرتکب “تجاوز جنسی” شناخته شده و محکوم به شدیدترین مجازات مربوطه
خواهد شد.

پ – هر کسی که زن بیوه را به زور از حق سرپرستی فرزندانش محروم کند، باید مجرم
شناخته شود.

ث – هر کسی که به صورت جسمانی، روانی و یا جنسی زن بیوه را مورد آزار قرار دهد،
مرتکب جرم سنگینی شناخته خواهد شد.

د – هر کس که به زن بیوه ناسزا یا عنوان های توهین آمیز بگوید، باید مجرم شناخته
شود.



ماده ۴ 

آ – عبارت “خشونت علیه زنان” شامل هر نوع خشونت برمبنای جنس علیه زن
بیوه است که به آسیب یا رنجاندن جسمانی، جنسی و یا روانی وی منجر بشود، یا احتمال
می رود که منجر شود، از جمله تهدید به چنین کارهایی، اجبار، یا محروم کردن از
آزادی. 

ب – هیچ گونه آزار زن بیوه نمی تواند زیر پوشش سنت، عرف، و یا مذهب توجیه شود.

پ – تمام اقدامات لازم از طریق آموزش عمومی و آموزش رهبران عقیدتی و مانند آن باید
آنجام شود، تا کلیشه های منفی در مورد زنان بیوه تغییر یابد.

ت – هیچ قوم و خویشی نمیتواند زن بیوه را به عنوان کارگر بدون مزد در خانه حبس کند
مگر با اجازه دادگاه و زیر نظر و بازرسی مداوم توسط اداره امور اجتماعی. 

ث – تمام اقدامات لازم باید انجام شود تا از زنان بیوه و فرزندان آنها دربرابر
بهره برداری جنسی، تن فروشی و قاچاق زنان و دختران حفاظت شود.

د – رضایت زن بیوه به اینکه قربانی خشونت های مورد اتهام باشد به هیچ صورتی در
مقابل این قانون، دفاع محسوب نمی شود.



ماده ۷

ب – از آنجائیکه بسیاری از زنان بیوه دوران جنگ قربانی تجاوز جنسی و خشونت جنسی
نیز میشوند

پ – از آنجائیکه زنان بیوه و دختران شان در اثر بی ثباتی جوامع در دوران پس از
جنگ، به شدت آسیب پذیرند

ت – توجه به اینکه زنان بیوه نقش منحصر به فردی را به عنوان نگهدارنده بافت
اجتماعی کوی و برزن به عهده دارند

ث – توجه به اینکه زنان بیوه به خاطر توانایی در همدستی با دیگر زنان بیوه از گروه
های قومی، مذهبی وملی متفاوت می توانند نقش منحصر بفردی در ساختن و سامان دادن صلح
داشته باشند

ج – توجه به اینکه سالها بعد از امضای قرارداد های صلح، زنان بیوه همچنان در کمپ
های پناهندگان و جنگ زدگان برای زنده مانده تلاش می کنند و قادر نیستند به خانه
هایشان برگردند

چ – توجه به اینکه زنانی که همسرشان مفقود شده اند، نمی توانند زندگی دوباره ای
برای خودشان بسازند چون از وضعیت شوهرانشان نا مطمئن هستند

ح –توجه به مسائل ویژه امنیت فردی زنان بیوه که مردی برای حمایت کردن از آنها نیست

خ – توجه به اینکه در شرایط پس از جنگ معمولا خشونت خانگی و خشونت جنسی در محیط
زندگی به شدت افزایش پیدا میکند

د – توجه به اینکه زنان بیوه و فرزندانشان در مقابل تجاوز، تن فروشی اجباری و
قاچاق انسان توسط جانی ها، نیروهای اشغال گر و نیروهای به اصطلاح مدافع صلح آسیب
پذیرند

ذ- از آنجائیکه تعداد زیادی از یتیم ها، بیماران، سالمندان و زخمی ها برای زنده
ماندن به زنان بیوه تکیه می کنند

تمام عواملی را که درگیر مذاکره و اجرای موافقتنامه های صلح هستند فرا می خواند تا
به نیازهای ویژه زنان بیوه و زنانی که همسرانشان مفقود شده اند رسیدگی کنند، چنانکه
در قطعنامه اسی سی آر 1325 آمده، و حمایت از آنها را تضمین نموده و به حقوق بشر
آنها احترام بگذارند.

تمام عوامل درگیر را فرا می خواند که حضور نمایندگان زنان بیوه در مذاکرات صلح را
تضمین کنند تا به مسائل مشخص آنها رسیدگی شود، مانند :

دولت ازتاسیس فدراسیون بین الملی زنان بیوه حمایت خواهد کرد، با شعبه ها و زیرگروه
هایی در هر شهر و بخش، تا اطلاعات مربوط به نیازهای زنان بیوه آماده شده و به
اطلاع قانون گذاران در سطح ملی و محلی رسانده شود. 

آ – تمام اقدامات لازم برای حمایت از سازماندهی زنان بیوه در تشکیل گروه های کمک
به خویش و توانمند سازی انجام شود . 

ب – تشکل های زنان بیوه باید به عنوان عناصر تصمیم گیرنده جامعه مدنی، و مشارکت
کنندگان در توسعه سیاست های اجتماعی، اقتصادی تاثیرگذار بر وضعیت شان شناخته شوند.

پ – باید از تاسیس فدراسیون ملی زنان بیوه حمایت شود و بدان نقش مشورتی در دولت
داده شود.

ت – برای زنان بیوه باید خانه های امن و مراکز مشاوره قانونی تاسیس شود. 

ث – جمع آوری آمار و اطلاعت و بررسی تحلیلی در مورد وضعیت و تعداد واقعی زنان
بیوه، نیازهای آنها و نقش زنان بیوه در جامعه باید انجام شود.

ج – از آنجائیکه ما آگاهی کافی {از وضعیت زنان بیوه} نداریم، دولت ها باید از روش
های جایگزین برای جمع آوری اطلاعات، از جمله مطالعات مشارکتی فقر و جمعیتی با
مشارکت خود گروه های زنان بیوه استفاده کنند.



ماده ۱۰